Đối với người trưởng thành
Cân nặng kg
Chiều cao
met
Kq BMI
Đánh giá
Bảng phân loại
Dinh dưỡng và sức khỏe >>Dinh dưỡng trẻ em
Trẻ ăn gì khi bị tiêu chảy ?
Cập nhật ngày: 07/09/2011 11:46:42 | Lượt xem: 40175

1. Tiêu chảy là gì ?

  • Tiêu chảy thường hay xảy ra nhất là ở trẻ em, đặc biệt là những trẻ từ 6 tháng đến 2 tuổi. Tiêu chảy là tình trạng khi trẻ đi ngoài phân lỏng hoặc nhiều nước trên 3 lần 1 ngày.
  • Tiêu chảy cấp xảy ra đột ngột kéo dài không quá 14 ngày (thường dưới 7 ngày)
  • Tiêu chảy kéo dài là khi bị tiêu chảy trên 2 tuần hoặc nhiều hơn

2. Sự nguy hiểm của tiêu chảy

  • Trẻ em bị tiêu chảy thường bị suy dinh dưỡng và có thể dẫn tới tử vong. Tiêu chảy cấp, thường chết do cơ thể mất một lượng nước và muối lớn. Một nguyên nhân quan trọng nữa gây ra chết là lỵ.
  • Để giúp trẻ phục hồi nhanh sau tiêu chảy và tránh suy dinh dưỡng cần cho trẻ ăn uống đầy đủ, ăn càng sớm càng tốt khi chúng muốn ăn.

3. Chế độ ăn uống của trẻ khi bị tiêu chảy
Trong điều trị tiêu chảy điều quan trọng nhất là đề phòng mất nước, nhanh chóng điều trị mất nước và chế độ ăn của trẻ.


Để phòng mất nước ngày tại nhà bằng cách cho trẻ uống nhiều nước hơn bình thường như ORS, nước đun sôi để nguội, hoặc các dung dịch chế từ thực phẩm như cháo, nước cháo muối, nước gạo rang, nước cơm…

Nếu có mất nước phải đưa trẻ đến gặp cán bộ y tế cơ sở hoặc trạm y tế để điều trị. Cách điều trị mất nước tốt nhất là cho trẻ uống ORS và các loại dung dịch chế từ thực phẩm. Số lượng dung dịch cần cho uống tại nhà sau mỗi lần đi ngoài là:

  • Trẻ dưới 2 tuổi: 50-100ml
  • Trẻ từ 2-10 tuổi: 100-200ml
  • Trẻ từ 10 tuổi trở lên và người lớn: uống theo nhu cầu

4. Các lọai dịch dùng trong điều trị tiêu chảy.


a. ORS (Oresol):


ORS (Oresol): Là dung dịch tốt nhất để điều trị


Cách pha dung dịch ORS: Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước khi pha

Đổ bột gói vào một cái bình ấm hay ấm tích nước sạch. Đong một lít nước sạch (hoặc một lượng nước thích hợp với từng loại gói được dùng), tốt nhất là nước đun sôi để nguội, trong trường hợp không thể có được thì dùng nước nào sạch nhất. Đổ nước vào bình chứa và ngoáy kỹ cho đến khi bột hòa tan hoàn toàn. Đậy bình lại và cho trẻ uống trong vòng 24 giờ. Đổ dung dịch đã pha đi khi đã quá 24 giờ và pha lại dung dịch mới.


b. Nước cháo muối

Dùng một nắm gạo, một nhúm muối và 6 bát ăn cơm nước sạch, rồi đun nhừ lọc qua giá lấy nước cho trẻ uống dần.


c. Nước gạo rang muối

Lấy 50g gạo (một vốc tay) đem rang vàng cho 6 bát ăn cơm nước đem nấu nhừ lọc qua rá cho 1 thìa cà phê muối ăn cho trẻ uống dần.


d. Nước chuối, nước hồng xiêm:

Chuối hoặc hồng xiêm 5 quả xay hoặc nghiền nát với 1 lít nước sôi để nguội + 1 thìa cà phê gạt ngang muối ăn cho trẻ uống dần.


e. Xúp cà rốt muối

Cà rốt 500g, muối ăn một thìa cà phê gạt ngang, 8 thìa cà phê đường. Cà rốt nấu nhừ chà qua rá hoặc cho vào máy xay sinh tố xay nhừ cho một nhúm muối đun sôi lại cho trẻ uống dần.


5. Ăn của trẻ khi bị tiêu chảy

Là vấn đề rất quan trọng để đề phòng cho trẻ bị sút cân và không bị suy dinh dưỡng.


a. Các loại thực phẩm nên dùng khi trẻ bị tiêu chảy:

  • Gạo (bột gạo), khoai tây
  • Thịt gà nạc, thịt lợn nạc, sữa đậu tương
  • Dầu ăn
  • Cà rốt, hồng xiêm, chuối

b. Trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi đang bú mẹ: Vẫn tiếp tục cho trẻ bú bình thường và
tăng số lần bú.


c. Trẻ trên 6 tháng tuổi:

  • Ngoài sữa mẹ cần cho trẻ en thêm nhiều lần và từng ít một, các thức ăn giàu chất dinh dưỡng như thịt, trứng, cá, sữa….và cần cho thêm một ít dầu, mỡ để tăng thêm năng lượng của khẩu phần. Thức ăn cần mềm, nấu kỹ, nấu loãng hơn bình thường và cho ăn ngay sau khi nấu để đảm bảo vệ sinh, giảm nguy cơ bội nhiễm, nếu phải cho trẻ ăn những thức ăn đã được nấu sẵn thì cần phải đun lại trước khi cho ăn. Cho trẻ ăn thêm quả chín hoặc nước quả chín như chuối, cam, chanh, xoài, đu đủ…để tăng lượng kali. Không dùng các loại nước giải khát công nghiệp vì chúng có thể làm tăng ỉa chảy.
  • Tránh các loại thực phẩm có nhiều xơ hoặc ít chất dinh dưỡng như các loại rau thô, tinh bột nguyên hạt (ngô, đỗ…) khó tiêu hóa.
  • Không dùng các loại thức ăn có nhiều đường vì những loại thức ăn này có thể làm tiêu chảy nặng hơn.

d. Số lượng thức ăn:

  • Cần khuyến khích trẻ ăn càng nhiều càng tốt. Trẻ nhỏ cho ăn 6 lần/ngày hoặc nhiều hơn.
  • Sau khi khỏi tiêu chảy, để giúp cho trẻ phục hồi nhanh và tránh suy dinh dưỡng cần cho trẻ ăn thêm mỗi ngày một bữa trong hai tuần liền. Với trẻ bị tiêu chảy kéo dài thì phải cho trẻ ăn thêm mỗi ngày một bữa và kéo dài tối thiểu một tháng.

e. Mẫu thực đơn khi trẻ bị tiêu chảy:


Thực đơn cho trẻ 6 tháng tuổi

 

Giờ

Ngày thứ 1

Ngày thứ 2

Ngày thứ 3+4

6h

Bú mẹ hoặc ăn sữa bò pha loãng ½ với nước cháo cà rốt: 100-150ml

Bú mẹ hoặc ăn sữa bò pha loãng ½ với nước cháo cà rốt hoặc sữa đậu tương 10%: 120-180ml

Bú mẹ hoặc sữa bò loãng ¾ so với bình thường (pha với nước cháo): 150-200ml

9h

- Bột thịt gà nạc + gà cốt

   + Bột gạo: 2 thìa cà phê

   + Thịt gà nạc: 20g (2 thìa)

   + Cà rốt nghiền: 2 thìa cà phê

   + Dầu ăn ½ thìa (2,5ml)

- Chuối nghiền ½ quả

- Bột thịt gà nạc + gà cốt

   + Bột gạo: 2 thìa cà phê

   + Thịt gà nạc: 20g (2 thìa)

   + Cà rốt nghiền: 2 thìa cà phê

   + Dầu ăn ½ thìa (2,5ml)

- Chuối nghiền ½ quả

- Bột thịt gà + cà rốt

   + Bột gạo: 3 thìa

   + Thịt gà nạc 30g
 
+ Cà rốt nghiền 2 thìa

   + Dầu ăn ½ thìa

12h

Giống bữa 6h

Giống bữa 6h

Giống bữa 6h

15h

- Bột thịt lợn nạc + cà rốt

   + Bột gạo 2 thìa

   + Thịt lợn thăn 20g

   + Cà rốt nghiền 2 thìa

   + Dầu ăn ½ thìa

- Táo nghiền ½ quả

- Bột thịt lợn nạc + gà cốt

   + Bột gạo: 2 thìa cà phê

   + Thịt gà nạc: 20g (2 thìa)

   + Cà rốt nghiền: 2 thìa cà phê

   + Dầu ăn ½ thìa

- Chuối nghiền ½ quả

- Bột thịt lợn nạc + cà rốt

   + Bột gạo 3 thìa

   + Thịt nạc 30g

   + Cà rốt nghiền 2 thìa

   + Dầu ăn ½ thìa

- Táo nghiền ½ quả

18h

Bú mẹ hoặc ăn sữa bò pha loãng ½ với nước cháo hoặc sữa đậu tương (100-150ml)

Bú mẹ hoặc ăn sữa bò pha loãng ½ với nước cháo hoặc sữa đậu tương 10%(120-180ml)

Bú mẹ hoặc ăn sữa bò pha loãng ½ với nước cháo hoặc sữa đậu tương 150-180ml

Từ 21h

Bú mẹ

Bú mẹ

Bú mẹ

 

Ghi chú:

  • Nếu trẻ ăn ít hoặc ăn vào bị nôn, thì cho ăn ít hơn và tăng số bữa lên so với thực đơn.
  • Trẻ ăn sữa bò ỉa chảy tăng thêm thì thay bằng sữa đậu tương 10% hoặc sữa không có latoza như (Isomil, Olac) hoặc cho ăn sữa chua làm từ sữa pha giống như các bữa sữa nước của trẻ.
  • Từ ngày thứ 5 nếu trẻ bớt ỉa chảy quay dần về chế độ ăn, ăn bình thường.

Đối với trẻ từ 7-12 tháng


Giờ

Ngày thứ 1

Ngày thứ 2

Ngày thứ 3+4

6h

Bú mẹ

Bú mẹ

Bú mẹ

9h

- Bột thịt gà + cà rốt

   + Bột gạo: 3 thìa

   + Thịt gà 25g

   + Cà rốt nghiền 3 thìa

   + Dầu ăn ½ thìa

- Hồng xiêm nghiền ½ quả

- Bột thịt gà + cà rốt

   + Bột gạo3 thìa

   + Thịt gà 25g

   + Cà rốt nghiền 3 thìa

   + Dầu ăn ½ thìa

- Táo nghiền ½ quả

- Bột thịt gà + cà rốt

   + Bột gạo: 3 thìa

   + Thịt gà nạc 30g

   + Cà rốt nghiền 2 thìa

- Dầu ăn ½ thìa

12h

Bú mẹ  

Bú mẹ  

Bú mẹ  

14h

- Bột thịt lợn + cà rốt

   +Bột gạo 3 thìa

   + Thịt nạc thăn 25g

   + Cà rốt nghiền 3 thìa

   + Dầu ăn ½ thìa

- Chuối chín ½ quả

- Bột thịt lợn + cà rốt

   + Bột gạo 3 thìa

   + Thịt nạc thăn 25g

   + Cà rốt nghiền 3 thìa

   + Dầu ăn ½ thìa

- Chuối chín ½ quả

- Bột thịt nạc + cà rốt

   + Bột gạo 4 thìa

   + Thịt nạc 30g

   + Cà rốt nghiền 30g (3 thìa)

   + Dầu ăn ½ thìa

   + Nước giá đỗ 15ml (20g giá đỗ)

- Hồng xiêm ½ quả

16h

Bú mẹ

Bú mẹ

Bú mẹ

18h

- Bột thịt gà + cà rốt

   + Bột gạo 3 thìa

   + Thịt gà 25g

   + Cà rốt nghiền 3 thìa

   + Dầu ăn ½ thìa

- Hồng xiêm nghiền ½ quả

- Bột thịt gà + cà rốt

   + Bột gạo 3 thìa

   + Thịt gà 25g

   + Cà rốt nghiền 3 thìa

   + Dầu ăn ½ thìa

- Táo nghiền ½ quả

- Bột thịt gà + cà rốt

   + Bột gạo 4 thìa

   + Thịt gà 30g

   + Cà rốt nghiền 3 thìa

   + Dầu ăn ½ thìa

   + Giá đỗ 20g (xay nhỏ lọc lấy 150ml nước nấu bột).

- Hồng xiêm nghiền ½ quả

Từ 21h đến sáng hôm sau

Bú mẹ

Bú mẹ

Bú mẹ

 

Ghi chú:

  • Nếu mẹ không có sữa hoặc ít sữa thay các bữa bú mẹ bằng sữa bột công thức pha với nước cháo + cà rốt nghiền mỗi bữa từ 100-150ml, trẻ nôn hoặc ăn ít cho tăng số bữa.
  • Không có sữa bò hoặc sữa bột cho trẻ ăn sữa đậu tương 10% (100g đậu tương/1 lít sữa).
  • Từ ngày thứ 5 trở đi trẻ bớt ỉa chảy quay dần sang chế độ ăn bình thường.

Đối với trẻ trên 1 tuổi


Giờ

Ngày thứ 1 +2

Ngày thứ 3 + 4

6h

Bú mẹ hoặc ăn sữa bò pha loãng ½ với nước cháo + cà rốt 200ml hoặc sữa đậu tương 200ml

Bú mẹ hoặc ăn sữa bò pha loãng ½ với nước cháo + cà rốt 200ml hoặc sữa đậu tương 200ml

9h

- Cháo thịt gà + cà rốt

   + Gạo 30g (1 vốc tay)

   + Thịt gà 30g, Cà rốt 50g

   + Dầu ăn 1 thìa (5g)
   +
Giá đỗ 20g giã hoặc xay lọc lấy nước cháo  

- Cháo thịt lợn nạc + cà rốt

   + Gạo 30g

   + Thịt nạc 30g

   + Cà rốt 30g

   + Dầu ăn 5g

   + Giá đỗ 20g

11h

- Bú mẹ hoặc sữa pha với nước cháo cà rốt

- Chuối tiêu nghiền 1 quả

- Bú mẹ hoặc sữa pha với nước cháo cà rốt

- Hồng xiêm nghiền 1 quả

13h

- Cháo thịt gà + cà rốt

   + Gạo 30g (1 vốc tay)

   + Dầu ăn 1 thìa (5g)

   + Giá đỗ 20g giã hoặc xay lọc lấy nước cháo 

- Cháo thịt lợn nạc + cà rốt

   + Gạo 30g

   + Thịt nạc 30g

   + Cà rốt 30g

   + Dầu ăn 5g

   + Giá đỗ 20g

15h

- Sữa bò hoặc sữa đậu tương:  200ml

- Táo nghiền 1 quả  

- Sữa bò hoặc sữa đậu tương: 200ml

- Chuổi tiêu 1 quả 

17h

- Cháo thịt nạc + cà rốt

   + Gạo 30g

   + Thịt nạc 30g, cà rốt 30g

   + Dầu ăn 5g

   + Giá đỗ 20g

- Cháo thịt gà + cà rốt

   + Gạo 30g (1 vốc tay)

   + Thịt gà 30g, Cà rốt 50g

   + Dầu ăn 1 thìa

   + Giá đỗ 20g giã hoặc xay lọc lấy nước cháo

20h  

Bú mẹ hoặc ăn với sữa bò pha loãng ½ với nước cháo + cà rốt 200ml hoặc sữa đậu tương 200ml

Bú mẹ hoặc ăn với sữa bò pha loãng ½ với nước cháo + cà rốt 200ml hoặc sữa đậu tương 200ml


f. Phòng bệnh tiêu chảy

1. Nuôi con bằng sữa mẹ

2. Cho trẻ ăn bổ sung đúng và hợp lý, đảm bảo vệ sinh khi chế biến bảo quản, dùng nguồn nước sạch, thực phẩm sạch và tươi không bị nhiễm khuẩn hoặc hóa chất bảo vệ thực vật

3. Rửa tay bằng xà phòng: Sau khi đi vệ sinh, thay tã lót cho trẻ, trước khi chế biến thức ăn, cho trẻ ăn, chăm sóc trẻ.

4. Sử dụng hố xí hợp vệ sinh, xử lý an toàn phân trẻ nhỏ bị tiêu chảy.

5. Tiêm phòng sởi: trẻ mắc các bệnh sởi hoặc sau khi khỏi do mắc tiêu chảy, lỵ nặng dẫn tới tử vong. Tiêm vắc xin sởi có thể phòng ngừa được 25% tử vong liên quan tiêu chảy trẻ dưới 5 tuổi.

PGS. TS. Nguyễn Thị Lâm, ThS. BS. Lê Thị Hải
Tìm kiếm
Link liên kết



Phần mềm đọc PDF
Viện Dinh Dưỡng Quốc Gia
©2013 Viendinhduong.vn
Địa chỉ: 48B - Tăng Bạt Hổ - Quận Hai Bà Trưng - Hà Nội| Email: ninvietnam@viendinhduong.vn
Điện thoại: (84-4) 3971 7090 | Fax: (84-4) 3971 7885 |Số đăng ký: 178/GP-TTĐT. Cấp ngày 10/10/2011