CỔNG THÔNG TIN DINH DƯỠNG QUỐC GIA

VIETNAM NUTRITIONAL PORTAL

Dinh dưỡng hợp lý từ thực phẩm nguồn gốc thực vật

Dinh dưỡng hợp lý từ thực phẩm nguồn gốc thực vật
16/11/2026 16:43:10
59 lượt xem
Chia sẻ
In

Một chế độ ăn lành mạnh bắt đầu từ những lựa chọn gần gũi trong bữa cơm gia đình: thêm rau, ăn quả chín, thay đổi ngũ cốc, sử dụng đậu đỗ và các loại hạt hợp lý, đồng thời phối hợp cân đối với thực phẩm nguồn gốc động vật. Để những khuyến nghị khoa học thực sự trở thành thói quen mỗi ngày, người dân cần một địa chỉ thông tin chính thống, dễ hiểu và thuận tiện tra cứu.

Từ nhu cầu thực tiễn đến địa chỉ thông tin tin cậy

Dinh dưỡng hợp lý có ý nghĩa nền tảng đối với tăng trưởng, phát triển thể chất và tinh thần, duy trì sức khỏe và góp phần phòng ngừa các bệnh liên quan đến chế độ ăn thiếu cân đối. Thực phẩm nguồn gốc thực vật như rau, củ, quả, ngũ cốc, khoai củ, các loại đậu và hạt là những thành phần thiết yếu của khẩu phần, cung cấp chất xơ, vitamin, chất khoáng, chất đạm và chất béo với đặc điểm khác nhau ở từng nhóm. Tuy nhiên, lựa chọn thực phẩm hợp lý không chỉ là câu chuyện “ăn gì” mà còn là “ăn bao nhiêu, phối hợp ra sao, chế biến thế nào” cho phù hợp với từng người.

Kết quả Tổng điều tra Dinh dưỡng 2019–2020 cho thấy khẩu phần ăn của người Việt Nam đã thay đổi đáng kể: tiêu thụ thịt gia tăng, trong khi việc sử dụng rau và quả chín tuy đã cải thiện nhưng vẫn còn dưới mức khuyến nghị ở nhiều người. Theo số liệu Viện Dinh dưỡng công bố, chỉ khoảng 22% người trưởng thành tiêu thụ đủ rau quả theo khuyến nghị của Tháp dinh dưỡng. Bên cạnh đó, trên Internet và mạng xã hội có không ít thông tin chưa được kiểm chứng, thậm chí đồng nhất dinh dưỡng thực vật với việc phải ăn chay, bỏ hoàn toàn thịt cá hoặc sử dụng một loại thực phẩm như giải pháp thay thế cho cả chế độ ăn.

Xuất phát từ yêu cầu đó, Viện Dinh dưỡng xây dựng Chuyên mục “Dinh dưỡng thực vật” trên Cổng thông tin Dinh dưỡng quốc gia tại https://viendinhduong.vn/. Chuyên mục được tích hợp trực tiếp vào hệ thống thông tin sẵn có, hướng tới hình thành một đầu mối kiến thức khoa học, cập nhật, dễ tiếp cận và có thể sử dụng rộng rãi trong công tác giáo dục, truyền thông dinh dưỡng tại cộng đồng.

Hình ảnh

Hiểu đúng về dinh dưỡng thực vật: đa dạng, cân đối và phù hợp

Thông điệp xuyên suốt của Chuyên mục là tăng cường sử dụng hợp lý thực phẩm nguồn gốc thực vật, chứ không khuyến khích loại bỏ tùy tiện các thực phẩm có nguồn gốc động vật. Một bữa ăn lành mạnh có thể kết hợp cơm hoặc khoai với rau, đậu phụ, cá, thịt nạc, trứng hay sữa theo nhu cầu. Rau và quả chín không thay thế hoàn toàn cho nhau; đậu đỗ và ngũ cốc có vai trò dinh dưỡng khác nhau; dầu thực vật và các loại hạt dù có ích vẫn cần sử dụng với lượng phù hợp. Điều quan trọng là sự đa dạng của cả khẩu phần và thói quen duy trì lâu dài, không phải chạy theo một “siêu thực phẩm” hay một cách ăn cực đoan.

Các hướng dẫn của Chuyên mục được định hướng dựa trên nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam, Mười lời khuyên dinh dưỡng hợp lý đến năm 2030 và bộ Tháp dinh dưỡng theo vòng đời. Những khuyến nghị chung sẽ được diễn giải thành cách lựa chọn và phối hợp thực phẩm quen thuộc, đồng thời lưu ý nhu cầu khác nhau của trẻ em, phụ nữ mang thai, người trưởng thành, người cao tuổi và người có tình trạng sức khỏe đặc thù.

Từ kiến thức khoa học đến những việc làm trong mỗi bữa ăn

Giá trị nổi bật của Chuyên mục không dừng ở việc cung cấp thông tin “nên ăn gì”, mà hướng đến giúp người dân biết cách thực hiện. Người đọc có thể tìm hiểu vì sao cần ăn đa dạng rau quả, cách dùng ngũ cốc và khoai củ phù hợp, cách kết hợp đạm thực vật với thịt, cá, trứng, sữa; cách sử dụng dầu, mỡ và các loại hạt; cũng như nguyên tắc lựa chọn, sơ chế, chế biến và bảo quản thực phẩm an toàn. Những ví dụ từ bữa cơm Việt Nam giúp kiến thức chuyên môn trở nên gần gũi và khả thi ngay cả với gia đình bận rộn hoặc ngân sách hạn chế.

Theo cấu trúc được đề xuất và thông qua trong hồ sơ chuyên môn, Chuyên mục được tổ chức với bốn phần chính: “Giới thiệu chuyên mục”; “Dinh dưỡng thực vật và sức khỏe”; “Thư viện truyền thông”; và “Thực đơn tham khảo”. Bên cạnh các bài viết phổ biến kiến thức, hệ thống hướng tới cung cấp sổ tay, áp phích, infographic, video và thực đơn minh họa để người dân có thể xem, lưu, chia sẻ và vận dụng. Nội dung cũng là nguồn tài liệu hỗ trợ cán bộ y tế, nhân viên y tế trường học, cộng tác viên và người làm công tác truyền thông dinh dưỡng tại địa phương.

Đối với trẻ em, trọng tâm là xây dựng thói quen ăn rau, quả và bữa ăn đa dạng nhưng vẫn đáp ứng nhu cầu tăng trưởng. Với người trưởng thành và người cao tuổi, các hướng dẫn chú ý lựa chọn chất béo, chất đạm, lượng ăn và khả năng ăn uống. Với người thừa cân, rối loạn lipid máu, đái tháo đường hoặc bệnh lý khác, kiến thức dinh dưỡng trên Chuyên mục có giá trị hỗ trợ, song không thay thế thăm khám, điều trị và tư vấn cá thể hóa của nhân viên y tế.

Hợp tác vì lợi ích cộng đồng, lấy tính khoa học làm nền tảng

Hoạt động xây dựng Chuyên mục có sự đồng hành của Công ty Sữa đậu nành Việt Nam Vinasoy, đơn vị thuộc Công ty Cổ phần Đường Quảng Ngãi. Sự phối hợp giữa Viện Dinh dưỡng và doanh nghiệp góp phần huy động nguồn lực xã hội cho một hoạt động giáo dục sức khỏe có ý nghĩa thiết thực, mở rộng cơ hội đưa kiến thức dinh dưỡng chính thống đến với người dân thông qua nền tảng số.

Giá trị của sự hợp tác này được đặt ở mục tiêu chung là nâng cao hiểu biết và hỗ trợ thay đổi hành vi ăn uống có lợi cho sức khỏe, không phải giới thiệu hay khuyến khích sử dụng một nhãn hàng hoặc sản phẩm cụ thể. Viện Dinh dưỡng giữ vai trò chủ trì chuyên môn và quản lý nội dung; các tài liệu đăng tải được xây dựng, rà soát, phê duyệt, cập nhật theo quy trình chuyên môn của Viện và Cổng thông tin Dinh dưỡng. Cách tiếp cận đó giúp bảo đảm tính khách quan, độ tin cậy và giá trị sử dụng lâu dài của nguồn thông tin.

Lan tỏa tri thức, từng bước cải thiện sức khỏe và tình trạng dinh dưỡng

Thông qua một chuyên mục được tổ chức khoa học, thân thiện với người dùng và thường xuyên cập nhật, kiến thức dinh dưỡng có thể tiếp cận nhiều gia đình hơn, ở nhiều địa phương hơn, vào đúng thời điểm người dân cần tìm hiểu để lựa chọn thực phẩm. Chuyên mục còn tạo điều kiện thống nhất thông điệp truyền thông, hỗ trợ nhân rộng thực hành tốt và tăng khả năng tiếp cận tài liệu khoa học cho cán bộ cơ sở. Những kết quả về thay đổi kiến thức, hành vi và tình trạng dinh dưỡng cần được theo dõi, đánh giá theo thời gian, thay vì chỉ dựa vào lượt truy cập.

Từ một bữa cơm có thêm rau xanh, một phần quả chín thay cho đồ uống nhiều đường, hay một món đậu phụ được kết hợp hợp lý với cá, thịt và ngũ cốc, mỗi thay đổi nhỏ đều có thể góp phần tạo dựng thói quen ăn uống tốt hơn. Chuyên mục “Dinh dưỡng thực vật” hướng tới trở thành người bạn đồng hành đáng tin cậy của mỗi gia đình, góp phần thúc đẩy dinh dưỡng hợp lý, nâng cao sức khỏe và từng bước cải thiện tình trạng dinh dưỡng của cộng đồng Việt Nam.