Rối loạn lipid máu là tình trạng bất thường từ một hay nhiều chỉ số lipid máu bao gồm mức cholesterol toàn phần cao, LDL-C (cholesterol xấu) cao, triglycerides cao, hoặc HDL-C (cholesterol tốt) thấp. Đây là một yếu tố nguy cơ lớn đối với bệnh lý tim mạch và các bệnh lý chuyển hóa khác.

Đa số các trường hợp rối loạn chuyển hóa lipid máu là do chế độ ăn không lành mạnh (tiêu thụ quá nhiều chất béo bão hòa, trans-fat, thực phẩm siêu chế biến sẵn, đường tự do). Ngoài ra thiếu hoạt động thể lực (thói quen tĩnh tại) làm giảm khả năng chuyển hóa lipid trong cơ thể cũng góp phần làm bệnh lý khó kiểm soát. Bên cạnh đó, rối loạn lipid máu cũng có thể do các yếu tố di truyền, hoặc có nguyên nhân thứ phát do bị thừa cân béo phì, đái tháo đường, hay tăng huyết áp hoặc bệnh thận mạn… Bởi vậy chế độ dinh dưỡng cũng là yếu tố quan trọng trong kiểm soát và điều trị bệnh lý rối loạn mỡ máu.

Nguyên tắc ăn uống

Dưới đây là những nguyên tắc cơ bản trong chế độ ăn uống cho người bị rối loạn lipid máu:

o      Hạn chế chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa (trans-fat): Các thực phẩm như thịt đỏ, bơ, phô mai, và các loại thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng mức LDL-C trong máu. Trans-fat có mặt trong các thực phẩm chế biến sẵn (thực phẩm chiên, snack…), gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tim mạch.

o     Ưu tiên chất béo không bão hòa: Dầu olive, dầu cải, quả bơ, các loại hạt có dầu và cá béo như cá hồi, cá thu chứa chất béo lành mạnh có thể giúp cải thiện chỉ số lipid máu. Các acid béo này giúp tăng lượng cholesterol HDL tốt, giảm triglyceride.

o     Tăng cường chất xơ: Chất xơ hòa tan có trong Các loại rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên cám (yến mạch, gạo lứt) giúp hấp thụ cholesterol, làm giảm lượng cholesterol mà gan hấp thụ và tăng lượng cholesterol mà cơ thể bài tiết. Vi khuẩn trong ruột già lên men chất xơ hòa tan thành axit béo chuỗi ngắn, các axit béo chuỗi ngắn trong ruột cũng giúp hạ cholesterol.

o     Giảm đường và tinh bột tinh chế: Các thực phẩm giàu đường tự do và chứa các loại tinh bột tinh chế có thể làm tăng mỡ trong máu và gây ảnh hưởng đến chỉ số lipid máu.

o      Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm cân có thể giúp giảm mức triglyceride và cholesterol xấu, đồng thời cải thiện độ nhạy insulin.