Tại hội thảo, bốn tổ chức gồm Hội Đột quỵ Việt Nam, Hội Tiết chế Dinh dưỡng Việt Nam, Hội Người giáo dục bệnh đái tháo đường Việt Nam và Hội Dinh dưỡng Việt Nam đã ký Tuyên bố đồng thuận về giảm natri, tăng cường i-ốt trong muối ăn và ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì. Tuyên bố thể hiện sự đồng thuận chuyên môn trong thúc đẩy các giải pháp dự phòng bệnh không lây nhiễm.

Giảm natri – ưu tiên trong phòng, chống bệnh không lây nhiễm

Theo Điều tra STEPS năm 2021 của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người Việt Nam tiêu thụ trung bình khoảng 8,1 gam muối/ngày, vượt khuyến nghị dưới 5 gam/ngày của WHO. Tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành là 26,2%. Tiêu thụ thừa natri làm tăng huyết áp và nguy cơ bệnh tim mạch, đột quỵ.

Dữ liệu STEPS còn cho thấy 78,2% người từ 18 đến 69 tuổi luôn hoặc thường xuyên thêm muối, nước mắm, nước chấm mặn vào thức ăn trước hoặc trong khi ăn. Thực trạng này đòi hỏi phối hợp truyền thông với chính sách cải thiện môi trường thực phẩm.

PGS.TS. Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, nhấn mạnh natri trong bữa ăn của người Việt chủ yếu đến từ muối, nước mắm, bột canh và thực phẩm chế biến sẵn. Ông khẳng định: “Giảm tiêu thụ natri bằng cách giảm muối và gia vị mặn là một trong những giải pháp có hiệu quả cao để phòng ngừa tăng huyết áp, đột quỵ và các bệnh tim mạch.” Viện sẽ tiếp tục cung cấp bằng chứng khoa học và hỗ trợ kỹ thuật.

GS.TS. Lê Danh Tuyên, Chủ tịch Hội Tiết chế Dinh dưỡng Việt Nam, trình bày vai trò dinh dưỡng trong dự phòng bệnh tim mạch, đột quỵ; khuyến nghị ăn uống đa dạng, hạn chế muối, chất béo chuyển hóa, thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống có đường. Muối giảm natri bổ sung kali có thể là giải pháp hỗ trợ với chi phí hợp lý cho người phù hợp.

Hai giải pháp hỗ trợ chiến lược giảm natri toàn diện

Muối giảm natri bổ sung kali thay một phần natri clorua bằng kali clorua. Tuyên bố đồng thuận dẫn thử nghiệm lâm sàng trên hơn 20.000 người có nguy cơ tim mạch cao, ghi nhận sử dụng loại muối này giúp giảm 14% nguy cơ đột quỵ, 13% biến cố tim mạch nghiêm trọng và 12% nguy cơ tử vong. Đây là cơ sở để xem xét triển khai phù hợp.

Theo hướng dẫn WHO năm 2025, đây là khuyến nghị có điều kiện, không áp dụng cho trẻ em, phụ nữ mang thai, người suy giảm chức năng thận hoặc có tình trạng ảnh hưởng đến đào thải kali. Người mắc bệnh mạn tính hoặc dùng thuốc liên quan cần tư vấn y tế. Muối giảm natri không thay thế yêu cầu giảm tổng lượng muối tiêu thụ.

Hội thảo cũng nhấn mạnh việc duy trì tăng cường i-ốt trong muối và gia vị. Giảm natri phải song hành với phòng, chống các rối loạn do thiếu i-ốt.

ThS.BS. Phạm Thị Quỳnh Nga, đại diện WHO tại Việt Nam, chia sẻ hướng dẫn và kinh nghiệm quốc tế về ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì. Nhãn mang tính diễn giải, chẳng hạn cảnh báo sản phẩm có hàm lượng natri cao, giúp người tiêu dùng nhận biết thông tin và lựa chọn thực phẩm lành mạnh. Thiết kế nhãn phải dựa trên bằng chứng và phù hợp người tiêu dùng.

TS. Ge Zeng, Giám đốc Chương trình Sức khỏe Tim mạch thuộc Vital Strategies, chia sẻ kinh nghiệm Trung Quốc. Năm 2015, Trung Quốc ban hành tiêu chuẩn bắt buộc về muối ăn, gồm muối giảm natri. GS. Bruce Neal, Đại học New South Wales (Australia), nhấn mạnh lợi ích của muối giảm natri bổ sung kali, cùng yêu cầu bảo đảm giá thành hợp lý và hướng dẫn sử dụng an toàn.

Tăng cường phối hợp, hoàn thiện chính sách

Trong bối cảnh Bộ Y tế chủ trì sửa đổi Luật An toàn thực phẩm giai đoạn 2026–2027, chuyên gia kiến nghị xem xét ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước như một quy định bắt buộc. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề xuất sửa đổi chính sách về ngành muối.

Tuyên bố đồng thuận xác định bốn trọng tâm: ưu tiên giảm natri để phòng ngừa bệnh không lây nhiễm; xem xét sử dụng muối giảm natri bổ sung kali trong điều kiện phù hợp; củng cố chính sách tăng cường i-ốt; và thúc đẩy hệ thống ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước mang tính diễn giải, bắt buộc, do Chính phủ chủ trì. Các tổ chức kiến nghị hoàn thiện hướng dẫn chuyên môn, tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, truyền thông và giám sát tiêu thụ natri, kali, i-ốt.

Đại diện ký kết gồm GS.TS. Nguyễn Văn Thông, Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam; GS.TS. Lê Danh Tuyên, Chủ tịch Hội Tiết chế Dinh dưỡng Việt Nam; PGS.TS. Đỗ Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hội Người giáo dục bệnh đái tháo đường Việt Nam; BS.CKII. Đỗ Thị Ngọc Diệp, Phó Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam.

Hội thảo góp phần tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức chuyên môn và đối tác phát triển trong xây dựng chính sách giảm natri. Thông điệp dành cho cộng đồng là giảm muối, nước mắm, gia vị mặn; hạn chế thực phẩm chế biến sẵn nhiều natri; đọc nhãn thực phẩm, ăn uống đa dạng và sử dụng muối i-ốt với lượng phù hợp.

Một số hình ảnh nổi bật của hội thảo: